Tại nhiều đô thị lớn trên thế giới, mô hình “thành phố thu nhỏ bên sông” đang chứng minh hiệu quả rõ nét khi trở thành trung tâm mới của sinh hoạt đô thị, du lịch và kinh tế dịch vụ. Tại Đà Nẵng, Da Nang Downtown – tổ hợp quy mô lớn đang được triển khai bên sông Hàn – được kỳ vọng sẽ mở ra hướng tiếp cận mới cho phát triển không gian ven sông theo chuẩn quốc tế.

Mô hình đô thị ven sông và những minh chứng thành công

Thực tế phát triển đô thị cho thấy, thay vì chỉ coi sông là yếu tố cảnh quan, nhiều thành phố lớn đã lựa chọn biến không gian ven sông thành lõi sinh hoạt mới của đô thị. Các “thành phố thu nhỏ bên sông” thường được quy hoạch như một tổng thể hoàn chỉnh, tích hợp không gian công cộng, văn hóa, thương mại, giải trí và lưu trú, trong đó dòng sông đóng vai trò trung tâm kết nối.

Elizabeth Quay tại Perth (Australia) là một ví dụ tiêu biểu. Khánh thành năm 2016, dự án đã tái thiết một phần bờ sông Swan vốn kém sôi động thành khu phức hợp ven sông hiện đại với bến du thuyền, công viên, quảng trường, lối đi bộ, nhà hàng, quán cà phê và không gian tổ chức sự kiện. Đến nay, Elizabeth Quay không chỉ là điểm đến quen thuộc của người dân địa phương và du khách quốc tế, mà còn trở thành biểu tượng kết nối trung tâm thành phố Perth với dòng sông lịch sử.

Điểm đáng chú ý của Elizabeth Quay là cách tiếp cận phát triển dựa trên bản sắc. Thay vì tập trung vào các công trình cao tầng, dự án ưu tiên không gian mở, tôn vinh di sản thổ dân, nghệ thuật địa phương, các công trình lịch sử được phục dựng và hệ thực vật bản địa. Nhờ đó, không gian ven sông trở thành nơi sinh hoạt thường nhật của cộng đồng, tạo sức sống bền vững cho khu vực.

Tại châu Á, Panlong Tiandi (Bàn Long Thiên Địa) ở Thượng Hải (Trung Quốc) cho thấy khả năng tái sinh không gian ven nước gắn với bảo tồn di sản. Từ một thủy trấn cổ có lịch sử gần 1.400 năm, Panlong Tiandi được tái phát triển thành tổ hợp đô thị quy mô lớn, kết hợp hài hòa giữa kiến trúc truyền thống và các hoạt động hiện đại. Trên diện tích hơn 50 ha, dự án bảo tồn hệ thống kênh rạch nguyên bản, đồng thời phát triển hơn 230.000 m² không gian xanh công cộng, khoảng 250.000 m² khu dân cư và hàng chục nghìn mét vuông diện tích thương mại – văn hóa.

Chỉ trong tháng đầu tiên mở cửa, Panlong Tiandi ghi nhận khoảng 4 triệu lượt khách, với những thời điểm cao điểm lên tới gần 200.000 lượt mỗi ngày trong các dịp lễ. Những con số này cho thấy sức hấp dẫn của mô hình đô thị ven sông khi được phát triển bài bản, lấy trải nghiệm con người và giá trị văn hóa làm trọng tâm.

Từ các mô hình đã thành công, có thể nhận thấy những đặc điểm chung của “thành phố thu nhỏ bên sông”: mật độ xây dựng được kiểm soát, ưu tiên không gian công cộng và mặt nước; dòng sông trở thành “sân khấu trung tâm” cho các hoạt động lễ hội, văn hóa, giải trí và kinh tế dịch vụ, tạo nên nhịp sống đô thị sôi động nhưng cân bằng.

Da Nang Downtown – cách tiếp cận mới với không gian sông Hàn

Trong bối cảnh đó, Da Nang Downtown được xem là bước đi mới của Đà Nẵng trong chiến lược phát triển đô thị ven sông. Dự án được quy hoạch theo mô hình “thành phố thu nhỏ bên sông” với hệ sinh thái chức năng đa dạng, bao gồm công viên văn hóa – vui chơi giải trí, phố thương mại ven sông, nhà hát quy mô 4.000 chỗ ngồi, khu lễ hội nghệ thuật ánh sáng, cùng các phân khu căn hộ cao cấp, khách sạn 5 sao, văn phòng hạng A và tòa tháp biểu tượng cao 408 m – dự kiến trở thành một trong những công trình cao nhất miền Trung.

Không gian cảnh quan của Da Nang Downtown do EDSA (Mỹ) thiết kế, lấy cảm hứng từ lá cờ ngũ sắc trong văn hóa truyền thống Việt Nam. Ý tưởng này được phát triển thành trục tổ chức không gian chủ đạo, với các lớp cảnh quan phân tầng rõ ràng, lan tỏa từ lõi trung tâm ra toàn bộ dự án, tạo nên cấu trúc đô thị mạch lạc và giàu tính biểu tượng.

Trung tâm của tổ hợp là khu lễ hội – nơi dự kiến tổ chức các chương trình biểu diễn nhạc nước ứng dụng công nghệ trình diễn hiện đại, đóng vai trò là “trái tim” của toàn khu đô thị ven sông. Bao quanh khu lõi là các dãy nhà thương mại thấp tầng, kết nối trực tiếp với không gian lễ hội, hình thành các tuyến phố sôi động cả ngày lẫn đêm.

Bên cạnh đó, con kênh dài khoảng 2 km uốn quanh dự án vừa có tác dụng điều hòa vi khí hậu, vừa tạo thêm các trải nghiệm gắn với mặt nước cho cư dân và du khách. Các khối nhà cao tầng được tạo hình như những “ngọn núi sống”, bao bọc lõi trung tâm, góp phần định hình đường chân trời đô thị và mở ra các tầm nhìn hướng sông Hàn, biển và không gian lễ hội. Bao quanh toàn bộ dự án là công viên ven sông, đóng vai trò như vùng đệm xanh, mở rộng không gian công cộng cho người dân thành phố.

Đánh giá về tiềm năng của tổ hợp này, ông Cao Trí Dũng – Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Đà Nẵng – cho rằng trong giai đoạn phát triển mới, Da Nang Downtown sẽ trở thành sản phẩm du lịch trụ cột, đồng thời là biểu tượng mới, góp phần tạo thêm động lực và hạ tầng cho ngành du lịch thành phố, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của du khách trong và ngoài nước.

Ở góc nhìn dài hạn, Da Nang Downtown không chỉ là một dự án bất động sản hay du lịch, mà còn là thử nghiệm quan trọng cho mô hình phát triển đô thị ven sông thế hệ mới tại Việt Nam – nơi dòng sông được đặt vào vị trí trung tâm của đời sống đô thị hiện đại.

Trang thông tin chính thức Da Nang Downtown tại: https://danangdowntown.org/